(27 defa okundu)

JOHN BERGER 

Meksika'nın güneydoğusundaki, Chiapas'ta, San Cristobal de las Casas kasabasının eteklerinde, ahşap bir kulübede oturmuş Subcommandante/Komutan yardımcısı Marcos'un portresini çizmeye hazırlanıyorum.

Bundan 20 yıl önce evleri çiçekler gibi renkli bu kasabanın eğri büğrü, dar yollarında yürüyen herhangi bir yerli, "beyaz" bir Meksikalı'nın rahatça geçebilmesi için kenara çekilerek yol vermek zorundaydı. 1994'te Zapatistalar kasabanın yönetimini ele geçirdikten sonra durum değişti. Hâlâ çukurlarla dolu olsa da, bu yollarda yürümek artık tercihe bağlı, ayrımcılıkla ilgisi yok.

Subcommandante'nin geçici olarak kaldığı kulübeye girdiğimde, nerede oturmasını istediğimi sordu. Biri yaşlı, öteki kucağında altı yaşlarında bir kız çocuğuyla oturmakta olan iki Zapatista Commandante'nin/Komutanın yanlarındaki sandalyeye işaret ettim. Bu durumda onlar sohbet ederken ben de huzur içinde çalışabilirdim. Sanki düşüncelerimi okumuş gibi ironik bir ifadeyle baktı bana. Huzur içinde mi? Evet, bir anlık huzur.

Dün (16 Aralık 2007) yüzlerce kişinin önünde bir süre için ortalıkta görünmeyeceğini; zira Zapatista topluluklarına, hayat tarzlarına ve 13 yıldan beri sürdürdükleri mücadeleye yönelik tehdidin son zamanlarda vahim bir hal aldığını, bu yüzden bir zamanlar olduğu gibi dağlarda savunmayı örgütlemek için yeraltına çekileceğini açıkladı. 1996'dan beri her türlü silahlı mücadeleyi resmen reddetmiş olduğunu hatırlattı izleyicilerine, ancak saldırıya uğramaları halinde kararlılıkla kendilerini savunacaklardı. Görünen o ki, geçen yılki hileli seçimlerden sonra, yeni Başkan Calderon ve hükümeti, ciddi bir tepkiyle karşılaşmadan, kısa zamanda Zapatistalar'ın işini bitirmeyi hesaplıyorlardı. Böylece neoliberalizm olarak bilinen iktisadi faşizmin küresel hegemonyası karşısında Zapatistalar'ın parlak sivil itaatsizlik örneğinin de silinip gideceğine inanıyorlardı.
Marcos'la komutanlar sohbete koyuldu, ben de çizmeye. Üçü de yani küçük kız da kar maskelerini takmıştı. Bir keresinde, "Maskeleri görünür olmak için takıyoruz," demişti Zapatistalar. Portre yaparken garip bir çelişki.
Üç gün önce Oventic Zapatista komününde beş temsilciyle sohbet ediyordum. Kadınlar da, erkekler de son derece sakindi konuşurken, çünkü kendi gerçekleriydi anlattıkları, tek bir gerçek değil. Tek bir gerçeğe inanmaya eşlik eden sükûnet soğukkanlı bir ilgisizliktir. Onlarınki ise diğerkâm bir sükûnetti. Maskeleriyle insanlıktan uzaklaşmış ya da yabancılaşmış bir halleri yoktu; tam aksiydi bana kalırsa. Yüzlerini gözlerinden okuyordum; yüz ifadeleri içinde, gözlerin iletisi en az denetlenebildiğinden en içten anlatımları yansıtır.
İçtenlikten söz ederken, maske takmayan bir kadının fotoğrafı geldi gözümün önüne o anda. Adı Maria Concepción Moreno Arteaga. Altı oğlunu tek başına büyütmüş. 47 yaşında, Mexico'nun 200 kilometre kuzeyindeki bir köyde yaşıyor, hayatını çamaşır yıkayarak kazanıyor. Üç yıl önce Meksika hükümeti güvenlik güçleri onu, kanun kaçağı mültecilere yardım ve yataklık etmek gibi dayanaksız bir suçlamayla tutuklayarak içeri attı. (Her yıl Honduras, Guatemala ve El Salvador'dan binlerce insan Meksika'dan geçip iş bulma ümidiyle kuzey sınırını aşarak ABD'ye girmeye çalışırken Meksika güvenlik güçlerince geri çevriliyor.) Günün birinde Maria Conception bu durumda olan, paçavralar içindeki altı mülteciyle karşılaşıyor, ülkenin neredeyse yarısını katetmişler, aç ve susuzlar. İçinde bulundukları koşullardan dolayı, "hayır" demek mümkün olmadığından Maria Conception onlara su ve yiyecek bir şeyler veriyor.
Haksız yere hüküm giyip iki yıl hapis yatıyor. Cezaevinde serbest piyasa mallarının logolarını işleyerek kazandığı birkaç pesetoyla vücudunu temiz tutabilmek için sabun ve tuvalet kağıdı satın alıyor.
Fotoğraftaki gözlerin iletisi: Hayır demenin yolu yoktu.
Marcos'un elleri kocaman, parmakları upuzun. Derileri yıpranmış, yer yer nasır tutmuş, dokusu köylülerin elleri gibi. Halk önüne çıktığında sanki bir ulakmış gibi ya dikkatle, ağır ağır ve yüksek sesle yeni duyurusunu okur ya da orada durup kalabalığı kucaklardı. Burada, kulübenin içindeyse farklı bir konumda; teklifsiz ve rahat bir duruşu var, zamanla bir alışverişi yok. Uçağını bir kez daha sağ salim piste indirmiş olan bir uzak mesafe pilotu gibi kollarıyla bacakları gevşemiş. O anda Saint Exupèry ile belli belirsiz fiziksel bir benzerliği olduğunu fark ediyorum: Belki de uzun boylu ve iri yapılı olmalarından kaynaklanan mukayese edilebilir bir çekingenlik ve suskunluk.
Fatihlerin çok geçmeden keşfettiği gibi, Meksika dünyanın en zengin gümüş yataklarına sahip. Ayrıca bir aynalar diyarı. Kimi paramparça olmuş çerçeveli muhteşem aynalar, dahası ışığı yakalayıp yansıtan milyonlarca takı, pul, boncuk, ayna kırığı ve mika parçaları. Bundan iki buçuk yıl önce, Altıncı Lacandon Cangılı Bildirgesi'nde Zapatistalar, "Biz insanların kalplerine dokunduğumuzda, onların acılarına da dokunmuş olduk. Kendimizi bir aynada görüyor gibiydik," açıklamasında bulunmuştu.
Mexico şehri, 20 milyonu aşan nüfusuyla belki de dünyanın üçüncü büyük metropolü. Dizginlenmeyen bir tüketim, yoğun bir kargaşa ve yoksulluk şehri. Bazı semtler tamamen uyuşturucu çetelerinin elinde. İkamete mahsus semtlerde ve bulvarlarda güvenlik kurşun geçirmez yelekli özel korumalarla sağlanıyor. Hava kirliliği korkunç. Trafik felaket. Piedad ırmağı (ki acı anlamına geliyor) doğu yönünde paslı, devasa bir borunun içinden akıyor. Genel taşıtlar asgaride. Üç katlı, üstten geçen otoyollar var. Onların altında yürürken, kulağakaçan misali hızlı davranmak zorundasınız. İşi ve evi olanlar için otomobil sahibi olmak elzem. Kadim Aztek şehri Tenochtitlan sonunda, anonim şirket kapitalizminin benzin-otomobil çıkarlarına hizmet eden bir kavşağa dönüştü.
Her yıl bir milyon Meksika yerlisi ve köylüsü yoksulluktan ve topraksızlıktan yerini yurdunu terk ederek başkente ya da öteki şehirlere göçmek zorunda kalıyor, terk ettikleri yerlerse büyük tarım şirketlerinin eline geçiyor.
Meksika bir mülteciler ülkesi. Kadın erkek 15 milyon insan ABD'de çalışıyor. Memlekete her yıl yaklaşık 25 milyar dolar yolluyorlar. Bu işçilerin büyük çoğunluğu gerekli belgelere sahip değil, dolayısıyla Birleşik Devletler'de suçlu durumunda ve suçlu muamelesi görüyor.
Burada olanlar Sovyet goulaglarının küçük bir numunesi. Orada tutuklular yorgunluktan tükeninceye kadar çalıştırılırdı. ABD'de ise işçiler, gerçekten kanundışı ilan edilene kadar suçluymuş gibi peşlerine düşülüyor.
Bu arada Mexico şehrinde her saniyede dalavereler, fırsatlar, şakalar, seçenekler, gündelik işler, şeref ya da cevabı verilmemiş soruları içeren milyonlarca bakış teati edilir.
Zapatistalar'a göre, "Tarih sadece güçlüler için yukarı doğru yükselen bir hattır. Onların bugünü daima doruktadır. Aşağıdakiler için ise ancak geçmişe ve geleceğe bakılarak cevap verilebilecek bir sorudur tarih; dolayısıyla yeni sorulara yol açar."
Kaşları inceliyorum, alnın aşağısındaki çizgileri, gözlerin etrafındaki halkaları, maskeden dışarı çıkan iri burnu. Fiziki sesi mesafeli ama aynı zamanda ikna edici. Yazılı ses ise apayrı bir konu. Genel kanıya karşın, gerçek bir yazarın sesi nadiren kendi sesidir (belki de hiçbir zaman olmamıştır); o, yazarın kurduğu yakınlıktan ve yollarını gözleri bağlıyken bile bulabilen ve hiç konuşmadan onu yönlendiren ötekilerle özdeşleşmekten doğan bir sestir. Yazarlık mizaçtan değil, güvenden kaynaklanır.
Başının oylumunu çizerken, Zapatista iletilerinin yazarı olarak sesinin çıktığı yeri nasıl tarif edeceğimi, etrafına nasıl bir çizgi çekmem gerektiğini düşünüyorum. Dünyaya nereden sesleniyor?
Fiziksel olarak ses buradan, topraklarını geri alarak ekip biçen, orada okullar, köy merkezleri, sağlık evleri inşa eden yerli halkın denetimindeki Chiapas'ın sarp sıradağlarından geliyor. Ancak simgesel olarak nereden geliyor bu ses?
Küçük kızı güldürdü az önce. Gülünce kızın maskesi bir köpek yavrusunun göğsü gibi soluyor.

İlerleme ve devrimin öncüsü
Soruma cevap bulmak için şehre dönelim. Şehrin ana caddesinin adı inanılmaz olsa da hâlâ Insurgentes (İsyancılar) Caddesi. Şehrin merkezinde Avrupa başkentlerinin ya da çeşitli ülkelerin adlarını taşıyan düzinelerle sokak var. Zira bundan yüzyıl önce Meksika kendini ilerleme ve devrimin öncüsü olarak görüyordu.
Santa Maria de Guadalupe'un kilisesini ziyarete gidenlerin sayısıyla yarışacak sayıda Meksikalı, hayatının bir döneminde mutlaka ailesiyle Diego Rivera'nın fresklerini, Meksika Halkının Destanı'nı görmeye gider. Bu muazzam duvar resmini sanat kaygısıyla değil, geçmişi hatırlamak ve yazgısı hakkında düşünmek için ziyaret eder.
Onu çini mürekkebiyle çizmekten vazgeçip karakaleme döndüm; deneme kabilinden, daha kararsız, daha yıpranmış bir izlenim veriyor karakalem. Mürekkep başından itibaren ne söyleyeceğini bilir, karakalem dinler.
Rivera'nın, yakın zamana kadar hükümet binası olarak kullanılan, Başkanlık Sarayı'nın giriş merdivenini taçlandıran duvar resimlerinin gücünü ve cesametini hiçbir röprodüksiyon yansıtamaz. Çoğunlukla Michelangelo'nun Sistina Şapeli ile karşılaştırılması anlaşılabilirse de, asıl "Son Yargı" ile karşılaştırılabilir, tavan resimleriyle değil.
Frida Kahlo'nun Fil takma adını yakıştırdığı Diego, herhangi birimiz gibi sıradan bir insandı. Kimi zaman şamatacı, kimi zaman bozguncu, bazen tembel, çoğu zaman tutarsızdı. Ne ki, resim yapmaya, içinden çıktığı insanların hikâyeleriyle duvarları canlandırmaya hazır olduğunu hissettiği anda bambaşka biri oluyordu; o zaman muazzam bir tarihsel perspektif içindeki her türlü özelliği ve inanılmaz incelikteki ayrıntıları gözden kaçırmayan bir tutarlılık gösteriyordu. Merdivenlerin başında durduğunuzda bu devasa ressamı bin yıllık bir tarihin yarattığını hissediyordunuz, tersini değil.
Kolomb öncesi uygarlıklara, Tenochtitian'ın pazar yerlerine, 300 yıllık İspanyol sömürgeciliğine, 1821'de sona eren Bağımsızlık Savaşı'na ve 1910 Devrimi ile nihayet bulacak olan, bu savaştan sonra gelen en önemli yüzyıla ait bambaşka bir gelecek özlemini yansıtan yüzlerce insan boyunda figür -kötülükleriyle ün salmış ya da adı sanı bilinmeyen insan figürlerinin tümü- zulme karşı yükselen feryatlara rağmen, büyük bir enerji ve süreklilik içinde, birarada adeta kardeşçe bir çağrıda bulunuyor. Ayrılmak üzere merdivenlerden inen Meksikalı ziyaretçilerin her birine resimdeki çiçek satıcıları, resimdeki sepetlerin içindeki resmedilmiş kalla zambaklarından sunuyor birer tane.

Tutulmayan vaatler mezarlığı
Aynı zamanda belki Michelangelo'nun Son Yargı'sındaki karmaşanın aklıma takılması da bu yüzden, bu duvarlarda sergilendiği şekliyle modern Meksika'nın siyasi tarihi ve resmedildikleri günden bu yana yaşananlar, muazzam bir tutulmayan vaatler mezarlığıdır.
Esaret türlerinden biri ötekini izledi, yeni keşfedilen baskı ve ayrımcılık düzenleri eskilerin yerini aldı, yeni yoksulluk biçimleri icat edilerek dayatıldı, doğal kaynaklar kuzeydeki gringolar tarafından ciddi şekilde talan edilmeye ve çalınmaya başlandı, yerli halkın mirasına ise giderek el konuldu. Sadece Emiliano Zapata'nın 1919'da, katledilmezden önceki, "toprak ve özgürlük!" feryadı gerçekliğini korudu.
Artık sadede geliyorum. Tutulmayan vaatlerin kapladığı geniş alanla halkın adalet beklentisi arasındaki derin yarık bir şekilde doldurulmalıydı; PRI'dan (Devrim İçin Parti) başlayarak, 70 yıldan beri başlıca siyasi partiler bir zamanların siyasi söylemini çöplüğe çevirdiler. Tutulmayan vaatler, arkasında durulmayan öneriler, yarım bırakılan girişimler, yasaları hiçe saymalar...
Tüm ilkeler kişisel çıkarların dışında anlamını kaybetti. Siyasi söylem, seçim kampanyaları, anonim şirketler medyasında yer alan konuşmalar sistemli bir şekilde eski Yunanlıların politici'ye karşıt olarak idioti (çıkar gözetenler) dedikleri aldatmaca ve saptırmalara indirgendi.
Neoliberalizmin iktisadi faşizm hegemonyası altında bu durum artık dünya çapında bir olguya dönüşüyor. Yerel ve küresel direniş için bir örnek teşkil eden Zapatista iletilerinin sesi işte bu yarıktan yükseliyor.
"Tepeden çözümlere hayır! Dipten, en dipten çözümlere evet. Biz sonucun kullanılan yöntemleri haklı kıldığına inanmıyoruz. En nihayetinde yöntemlerin bir tür sonuç olduğunu düşünüyoruz. Ereklerimizi oluştururken bir yandan da mücadelemizi sürdürmenin yöntemlerini tasarlıyoruz. Bu yüzden, kimi zaman naif hatalar yapsak da söylenen söze, dürüstlüğe ve içtenliğe çok değer veriyoruz".
Resmini yaparken beni seyrediyor ve gülümsüyor. İki tür tebessüm var (pek çokları arasında): Biri yeni bir nüktenin ödülünü işitmek için beklerken, ötekiyse bildik bir nükte hatırlandığı zaman. Onunki ikincisi.
Morelos eyaletinde Acamilpa adında bir köydeydim, Emiliano Zapata'nın köyü. Milpa, mısır tarlası anlamına geliyor, mısırın yanı sıra başka bitkiler de yetişiyor bu tarlalarda; kuşlar, böcekler, çeşitli hayvanlar birarada yaşıyor. Bana tuhaf bir şekilde aşina gelen yaşlı bir kadının yüzünü tasvir etmek istiyorum size. Pekâlâ Alpler'deki köyümden gelmiş olabilir; yoksa yaşlılık mı hepimizi aynı köye götüren? Her ne hal ise, bir Cumartesi akşamıydı ve küçük çiftlik evinin avlusu beyaz keten örtülü masalarla donatılmıştı; birisinin doğum günüydü, az sonra konuklar gelecekti. Akordiyoncu çalgısını çalmaya başlamıştı. Muhtemelen Emiliano Zapata henüz çocukken dikili olan görkemli bir akasya ağacı vardı avluda. Masalardan birinde çevre köylerden gelmiş 13 ihtiyar oturmuş, sularının yönünün değiştirilmesine ve emlak simsarları tarafından gasp edilmesine engel olmak için sivil bir itaatsizlik eylemi örgütlüyorlardı. Sırayla, düşüne düşüne ve dikkatle konuşuyorlardı. Müziği ağır ağır pişen, daha sonra yenecek bir yemek gibi kabullenmişlerdi. Yaşlı kadının yüzü yanıktı, rüzgar yediği belliydi, ışıltılı gözleri rüzgarların geldiği uzak diyarları gözlemeye alışkın olduğuna işaret ediyordu. Doğum günü şenliği için evle akasya ağacının arasına renkli balonlar asılmıştı. Kadın bana şunları söyledi:
Ben yaşayacağım kadar yaşadım, artık geleceği düşünüyorum. Torunlarımı ve onların çocuklarını. Onların nasıl yaşayacağını. Onların uğruna direnmemiz gerekiyor. Bugün bizi yönetenler tüm köylüleri ve Yerli topluluklarını yok etmek istiyor; çünkü topraktaki her bir tohumu ve dağlarımızdan inen suları ele geçirmek istiyorlar. Bu yüzden bize ait olan şeyleri çalmalarını engellemek için kamyonlarının önünü kesiyoruz... Ayakta ölmek dizüstü ölmeye yeğdir.
Benimkiler kadar ak, uzun saçlarını rüzgâra açık yüzünden geriye çekip bir topuz yapmıştı.
Marcos'un her iki bileğinde birer saat var. Biri barış zamanı için. Öteki savaş. Zapatistalar savunmaya geçtiklerinde, iletilerinin engellenmesi ihtimaline karşı farklı bir program uyguluyorlar.
Her neyse, bazen zamana, nasıl bir zaman olursa olsun, meydan okuyan durumlar vardır.
1996'da San Andrès şehrinde hükümetle Zapatistalar arasında, Yerli halkın haklarının tanınacağını taahhüt eden resmi bir sözleşme yapıldı ancak bu sözleşmenin koşulları hiçbir zaman yerine getirilmedi. İşte bu şehirde bulunan San Andrès Apôstol Kilisesi'ndeki Meryem Ana'nın ve azizlerin heykellerinin üzerinde elde dikilmiş ve işlenmiş kumaştan giysiler vardır.
Geçen hafta bir öğle vakti oraya uğradım, zira Acamilpa'daki gibi müzik sesi gelmişti kulağıma. Oldukça eski ve değişik bir müzikti bu. İçerde bebeklerini sırtlarına bağlamış iki Yerli genç kadın ve onlardan biraz ötede iki erkek vardı. Papaz yoktu. Dördü çok sesli bir ilahi okuyordu. Kilisenin zemininde, çoğu cam kavanozlar içinde binlerce mum yanıyor, yan taraftaki aralık kapıdan gelen esintiyle alevleri titreşiyordu. Kadınlardan biri şarkı söylerken bir yandan da elindeki buhurdanlığı sallıyor, tütsüden çıkan duman alevlerin üzerinde çiçekleri andıran bir sis oluşturuyordu. Yıl, mevsim, gün, saat unutulmuş ayrıntılardı. Ta ki bebeklerden biri acıkıp ağlayınca, annesi ona meme verinceye değin. Öteki kadın San Andres'in heykeli için getirdiği giysinin katlarını düzeltiyordu elleriyle; eskisini değiştirmenin ve yıkamanın zamanının geldiğini biliyordu.

Maskenin arkasındaki ve irice burnun altındaki ağız ve gırtlak, yarıktan seslenerek ümidi dile getiriyor. Elimden geldiğince çizdim.
Muhtemelen şu sırada Zapatistalar tehlike altında. Onlara yönelik herhangi bir saldırı, ileriyi görmekten aciz olup böyle bir örneğin yok edilebileceğine inananlardan gelecektir.

Çeviren: Beril Eyüboğlu

Ezberini bozmak ve 'doğru' olanı desteklemeyi düşünmek meşakkatli iş. Onun için, 'Türban çağdışıdır' diyenlerin, başta AB olmak üzere hiçbir çağdaş gelişmeyi desteklememesi çok öğretici

 (96 defa okundu)

BASKIN ORAN

Köktenmilliyetçilerin ezberi
Önce 'kamusal alan!' dediler. Sokak da kamusal alandır; türbanlıları sokağa da mı çıkartmayacaksın, dedik. Bu sefer: 'Devlet daireleri!' dediler. Postane de devlet dairesi; pul almaya giden kadının başına da karışacak mısın, dedik. Tabii, erkeklere karışamadıkları da işin cabası.
Anlamıyorlar. En canım-ciğerimden e-posta alıyorum: 'Ulan! Molla, hacı, hoca ve dindar bir adam olsan eyvallah. Neden, neden, neden?'
Anlamıyorlar ki Mülkiye'deki "Milliyetçilik, küreselleşme, azınlıklar" dersine bu kızların girememesinin anlamı, kendileri gibi türbanlı yavrular doğurmak üzere evde koca beklemeleridir.
Anlayamazlar, çünkü böyle büyütüldük: Bir fikri destekleyeceksen, senin menfaatine uygun olması lazım; birini destekleyeceksen, senin "klan"ından olması lazım.
Ezberini bozmak ve "doğru" olanı desteklemeyi düşünmek meşakkatli iş. Onun için, "Türban çağdışıdır" diyenlerin başta AB olmak üzere hiçbir çağdaş gelişmeyi desteklememesi çok öğretici.
Mihenk taşı oldu. Akdeniz Rektörü 'Kopya çekerler' dedi. Ankara Rektörü (sanki türbanlı kızların memuriyete alınmamaları çok umurundaymış gibi) 'Beni niye böyle okuttunuz, diyecektir' dedi. İstanbul Rektörü 'Belki hiç hakkımız olmadığı halde türbanlı bir öğrenciye Cumhuriyet ilkelerinin kıyafetlerine aykırı diye hak ettiği notu vermeyeceğiz' diyebildi (Sabah, 03.02.08). Yargıtay Başkan Vekili ise açıkça "beyan-ı rey" ederek buna tunç kafiye tutturdu: "Hukuki eylem yaparız" (Radikal, 05.02.08). 301'deki esas sıkıntının yargıdan kaynaklandığını unuttu, ayrıca Yargıtay'ı da Anayasa Mahkemesi yapıverdi.
En sıkıştıklarında, 1 milyar YTL'lik soru: 'Ya, başı açık olanlara baskı yaparlarsa?'. Evet, tüm hükümetlerin gidip de Allahın mezrasında oy için açtığı "üniversite"lerde yapabilirler de. Çünkü, bırakın Fransa'nın bile laikliği koskoca Aydınlanma'ya rağmen tam bir asırda anca öğrendiğini, 85 yıl baskı gören muhtemelen baskı yapacaktır; Allah hiçbir azınlığı çoğunluk yapmasın. Hiç mi duymadınız, pedofillerin (hâşâ huzurdan, sübyancı oluyor) kendi çocukluğunda bunu yaşamış olduklarını?
Ha, o zaman benim gibiler kalkarlar, o baskıyı yapacak köktencemaatçilerin cemaziyelevveline öyle bir okurlar ki, cihan şaşar kalır. Ama bu apayrı bir mücadeledir. Önce zorla açtıranın karşısına dikiliriz, sonra da zorla kapattıracak olanın.
Üstelik, biz demokratlar Nasrettin Hoca fıkrası da değiliz. Testiyi kırabilir diye kimseye peşinen vurmayız.
Bir de, bu köktenmilliyetçilere öğretiriz: Ceza hukukunda Zanardelli Raporu'ndan ve 1890 İtalyan Ceza Kanunu'ndan beri "niyet" cezalandırmak yoktur. Yüz yirmi yıldan bu yana sadece "fiil" cezalandırılıyor efendim...
Son olarak, hazırolda: 'Fiil olduğunda çok geç olacaktır! İran'da komünistler...' ezberini okuyabilirler. Mazurdurlar, çünkü İran'da Şah döneminin tam bir istisna olduğunu, İran altyapısının şeriatı doğal ve kural kıldığını öğrenmemişlerdir.
Zaten, en sinirime dokunan da bu İran örneği. Muhteremler 'Türkiye İran mı olsun?!' demeyi akıllarına getirirler de, Türkiye'nin esas şu anda İran olduğunu akıllarına getirmezler. İran'da başı açık kızı üniversiteye sokmuyorlar, Türkiye'de de başı kapalı kızı. Bundan mükemmel paralelizm mi olur? Özdemir Asaf bunlar için yazmış olmalı: 'Ben sana paralel, sen bana paralel, paralel paralel paralelli, tralel tralel tralelli'.

Köktencemaatçilerin ezberi
"Bunlar artık burjuva" dedik ama, izahlı-içtihatlı söylemek lazımdı: Sınıf atlamak zor iştir; tek kuşakta olmaz. Gülünçlük de edebiyata buradan geçmiştir zaten; Molière taa 1670'te Kibarlık Budalası'nda neyi anlatıyordu ki?
İsteyen gülünç olabilir. Ama zararlı olmaya izin yoktur. Sen bir yandan türbanı serbest bırak ama zorunlu din dersi belasına ilişme. Arkasından, imam-hatip'lerin katsayısını artırmaya soyun. Bir yandan da, lokantaların içki ruhsatlarını iptale devam!
Üstelik, bu keş memlekette sigara yasası bile çıkarmış hükümet olarak iki yıldır 301'e dokunma veya "Türklük" yerine "Türk milleti" koyacağım deyip bizlerle alay et. Devam edeyim mi? Vakıflar Yasası'nın zaten hazin olan hükümlerini daha da sünnet et.
Ey muhteremler, din birleştirmek içindir, bölmek için değil. Bırakın ateistleri, en azından 12 milyon Alevi'yi yabancılaştırarak memleketi bölüyorsunuz. Üstelik, iftar miftar diye adamlarla alay ediyorsunuz. (Eyvah, "adam" dedim! Yargımız kanun çıkartarak bunu yasakladı. Prof. Atilla Yayla daha yeni 15 ay yedi! Bir de düz memur tarafından "kontrol" edilecek!)
Ama, haklısınız. Çocuk gördüğünü yapar. Köktenmilliyetçilerden siz 85 yıldır böyle gördünüz: Milliyetçilik de birleştirmek içindir ama, gayrimüslimleri ve 15 milyon Kürt'ü yabancılaştırarak memleketi bölmüştür...
Kırk satırla, kırk katır. Türkiye size mahkum mu be kardeşim?

AKP ile türban ittifakı MHP'ye pahalıya patlayacağa benziyor. Partinin emekli askerlerle arasına ilk kez kavga girdi.

(102 defa okundu)

AHMET İNSEL 

AKP-MHP ittifakı
Başın ne biçimde örtülürse yükseköğrenim hakkını engellemeyeceğinin kanunda tarifi, tektipçi zihniyetin, gardırop modernciliğinin açık bir tezahürüdür. İlhamını GATA'dan alması da zaten yeteri kadar anlamlıdır. Böyle bir uygulamanın sonucu, birçok üniversitede cevval yöneticilerin, ortaeğitimde kapıda saç-sakal ya da etek dizboyu denetimi yapan müdürler gibi üniversite kapılarında denetim yapması olacaktır. Üniversitede türban hakkının değil, bir kez daha üniversitede otoriter zihniyetin pekişmesine, ötekini ezerek kendi iktidarını sergilemek ateşiyle yanıp tutuşanların bu eğilimlerini tatmin etmelerine yeni bir fırsat kapısı açılacaktır. Bugün türbanlı ya da türbansız, üniversitelerimiz bir özgürlük yuvası değildir. Bu üniversite yapısı, bu otoriter kurallar ve merkeziyetçilik, bugün türbanlıyı ezer, yarın türbansızı.
AKP'nin yükseköğretimde türban yasağını MHP desteğiyle kaldırmasını, müttefiği MHP olduğu için ve sadece bu nedenle eleştirmek elbette bağnazlıktır. MHP geçmişte bir dizi demokratikleşme paketine olumlu oy verdi. Başka bir dizi benzer girişimi de engelledi. Sorun, MHP'nin desteğinin koşulunun başka demokratikleşme, başka temel hak ve özgürlük hamlelerinin ötelenmesi, uykuya yatırılması olmasıdır. Bu bir tahmin değil, ittifakın açıkça ifade edilmiş koşuludur. Ayrıca, öngörüldüğü gibi anayasa değişikliklerini tamamlayan yasa değişikliğinin Anayasa mahkemesi tarafından iptal edilmesi durumunda, yeni bir hamle yapmak için AKP'nin eli MHP'ye daha da bağlı hale gelecektir. Böyle bir milli ve manevi değerler ittifakının geçmişte ne demek olduğunu biliyoruz.
Bunlara rağmen, eğer AKP hükümeti, 1982 Anayasası'nın değişmesi yasak olan maddeleri dışında kalan maddelerin büyük bölümünü değiştiren demokratik ve sivil bir anayasa reformunu gündeme getirmemiş olsaydı, salt türbana ilişkin girişiminin iç tutarlığı daha güçlü olurdu. Evet, bir hak ihlali varsa, sadece bu mağduriyetin giderilmesini giderici girişimlerde bulunmak demokrasi açısından sakıncalı değildir. Yeter ki bu girişim, hak ihlalini gerçekten giderici içerikte olsun. Yeter ki üzerindeki yasağın kaldırıldığı hakkın kullanımının ileride yaratabileceği başka hak ihlallerini de engelleyici bir bütünlük içinde mağduriyet giderilsin. Serap Yazıcı'nın ısrarla belirttiği gibi, bu yasağın kalkmasıyla birlikte, başı açık üniversite öğrencisi kızların üzerinde uygulanması muhtemel baskıları yok edecek önlemlerin de dikkate alınmasını talep etmek, yorgunu yokuşa sürmek değildir.
AKP'nin demokratik anayasa reformu önerisi çerçevesinde, yükseköğretimde türban yasağını çok daha geniş bir özgürlük hamlesi için sıradanlaştırma, olağanlaştırma fırsatı varken, salt türban merkezli bir hamleye yeltenmesi, bilinçli ya da bunun bilincinde olmayarak, kendisinin de türbanı olağandışı konumda tutmak arzusunda olduğuna işaret ediyor. Bu da bir siyasal tercihtir ama burada söz konusu olanın artık üniversiteye başı örtülü girmek isteyen kadınlara verilmesi gereken bir hakkı aştığını da kabul etmek gerekir. Bu durumun, erkek egemen ve ataerkil geleneklerin hakim olduğu bir toplumda, bir kez daha dindar ve laikçi erkeklerin kadınlar üzerindeki hakimiyet mücadelesinin bir yansıması olduğu kanaati güçlenir.
Son olarak, türban konusu kapsamlı bir anayasa değişikliği içinde yer alsa da, benzer gerginliklerin belki çok daha fazla yaşanacağı, dolayısıyla şimdi veya daha sonra bu gerginliğin yaşanmasının kaçınılmaz olduğu tespitinden hareketle, türbanla sınırlı bu girişimi desteklemek de elbette mümkündür. Ve demokratik bir duruş açısından çelişkili değildir. İnceldiği yerden kopsun demek de. Ne var ki, bu girişimin çeşitli konularda oluşmaya başlayan otoriter-muhafazakâr bir ittifakın bir parçası olduğuna dikkat çekmenin, Kemalizm'e göz süzmek olarak değerlendirilmesi düşündürücüdür. Bir özgürlük hakkının savunulma tarzındaki tutarsızlıklara ve bu hakkın kendisinin gerçekten hayata geçmesi girişiminin zaaflarına dikkat çekmek, o hakkın verilmesine karşı çıkanlarla aynı kampta, yanyana yer almak olarak değerlendiriliyorsa, eleştirel düşünce taraftar zihniyetine feda ediliyor demektir.
Ali Bayramoğlu, Yeni Şafak'ta 7 Şubat'ta yayımlanan yazısında, "Devletçi ve Kemalist refleksin toplumsal meşruiyete kavuşması ancak cemaatçi bir siyasi kavganın, bireysel özgürlükler bakışı üzerinde hükümranlık kurmasıyla mümkün olur" diyor. Bunu daha kapsayıcı biçimde, otoriter ve vesayetçi refleks olarak adlandırarak, bu değerlendirmeye bütünüyle katılıyorum. Yükseköğretimde türbana tektipçi, cemaatçi tınılı bir serbestlik tanınması girişiminin sakıncaları ile ilgili anlatmaya çalıştığım işte tam budur. Türbana değil, bireylere özgürlük esastır.

 (12 defa okundu)

Çin'in önemli dergilerinden üçü; haftalık 'Beijing Review', aylık 'China Today' ve 'China Pictorial' dergileri TUCEM (Çin İktisadi Eşleştirme

Merkezi) tarafından Türkiye'de okuyuculara sunuluyor. Çince, İngilizce, Almanca, Fransızca ve Japonca yayınlanan Beijing Review; Çin

devletinin dünyaya ve ekonomiye bakışına, China Today; Çin'deki toplumsal yaşama ve etnik gruplara, China Pictorial ise Çin'in kültürel, sanatsal olaylarına ve

coğrafi mekânlarına fotoğraf ağırlıklı olarak yer veriyor. (TUCEM-0212 268 70 75)