Çocukluğumdan bu yana futbolun peşinden gittim; tüm işlerimin arasında bunu hiç ihmâl etmedim. Onu sevdim, asla vazgeçemeyeceğimi sandım. Onun olduğu her yere daldım; stadyumların kapısında bekledim, kahvehanelerin ekran başlarında yer tuttum, birahanelerin abonesi oldum. Oralardaki muhabbetlere ortaklık ettim, beni ilgilendiren ve ilgilendirmeyen her söze kulak verdim, ben de söze girebilmek için can attım. Bütün amacım, keyifle bir maç seyretmekti. Ve o maçı seyrederken, futbol muhabbetine yabancı kalmamaktı.

Futbol muhabbetine yabancı kalmak istemedim; çünkü onu hem sevdim, hem önemsedim. Sahadaki akıl oyunlarını, kurnazca manevraları, hattâ sahtekârlıkları sevdim. Saha dışına taşmış saçma çekişmeleri, incir çekirdeğini doldurmayan tartışmaları, birilerinin intiharlara varan hayal kırıklıklarını ilgiyle ve hüzünle karşıladım. Yine de hep onlar hakkında söyleyecek bir sözümün olabileceğine inandım.

Sonra bütün bunlar bana boş geldi (böyle bir cümle kurduğumda, Edip Cansever’i hatırlıyormuş gibi oldum); evet, bütün bunlar bana boş geldi. O zaman da futbolun müziklerine, edebiyatına, resimlerine, anılarına sarıldım; onlar da çok uzun sürmedi. Futbola dair her şey bana boş geldi.

Futbolun; onun endüstrisinin ve amatörlüğünün, kirliliğinin ve temizliğinin, güzelliğinin ve çirkinliğinin, yaşamının ve ölümünün, pratiğinin ve ruhunun... her şeyinin dışında kaldığımı hissettim; tümü de bana boş geliyordu.

Futboldan vazgeçmem demek, sanırım bir anlamda yaşamımın bir bölümünden vazgeçmem demekti. Yazık ki bu düpedüz böyle oldu; yapabileceğim bir şey yoktu. Yaşamımın bir bölümünden vazgeçtiğimi kabullenmek ve bu durumu sakinlikle karşılamak zorunda kaldım. Futbol bana boş geliyordu. Bunun ayırdına en fazla, bir Çarşamba gecesi eve gelip televizyondaki Fenerbahçe-İnter maçını seyrederken varmıştım. Fenerbahçe golü atmış, apartmanda bir gürültü kopmuş, caddelerden havai fişekleri fışkırmıştı, penceremin önünden geçen otomobiller klaksonlarına asılmışlardı. Ben ise yerimden kalkacak gücü bulamamıştım. O zaman anlamıştım futbolun beni terkettiğini...

Yaşamımın önemli bir bölümümün artık öldüğünü anladığımda, ağlamalı mıydım; ne bileyim? Doktorlar başucumdaki yakınlarıma usulca şöyle demiş olabilirlerdi: “Hastanın futbol ölümü gerçekleşti, isterseniz sağlam organlarını bağışlayabilirsiniz.”

Bu durum yakınlarımı ne kadar etkilemişse, beni birkaç kat daha fazla etkilemiştir. Futbol ölümüm gerçekleşmişti, ben bunu anlayabiliyordum; az şey değildi bu... Bir yıkımdı.

Bunun tıbbi bir açıklaması vardır şüphesiz; yoksa durup dururken bir insanın futbol ölümü niçin gerçekleşmiş olsun? Üzüntü verici bir şeydi; oysa yapabileceğim bir şey yoktu. Ağlamak da işe yaramazdı.

Uzun süre, bu durumun belki bir gün düzelebileceği üzerine bir umut taşıdım. Ama olmadı, düzelmedi. O yüzden de işte tam bu gece, bu kez bir Salı gecesi, tüm umudumu yitirmiş olarak kendi elimle ve kendi bilgisayarımla, yaşamımın (tümüne değil ama) önemli bir bölümüne son verme kararı aldım. Pipoma tütünü doldurup yaktım, masamın başına oturdum, klavyeye birkaç saniye tereddütle baktım, gücümü topladım ve sonunda tuşlara vurup şu cümleyi yazdım:

“Artık futboldan keyif almıyorum; bundan böyle yazamayacağımı hissediyorum, hoşçakalın...”

27 Aralık 2007, Perşembe  

EMRE ZEYTİNOĞLU 

İngilizce tedrisat yapılan herhangi bir lise ya da yüksek okulda İngiliz edebiyatı okumuş olan her öğrencinin hayatına kara bir “Beowulf” (Beywulf) damgası vurulmuştur. İyi ihtimalle on birinci yüzyıldan kalmış, ama daha da öncesini anlatan, 3183 sayfalık bir şiiri sana okuturlar, anlamanı beklerler, bir de bu şiirden seni imtihan ederler. O kadar anlaşılmaz ki, hemen hemen her kelimenin anlamına bakarsın. Kavrayamadığın kısımları öğretmen anlatır. Bu iş, yaklaşık bir buçuk ay sürer. Sonuçta bütün Kuzey ırklarından, bölgelerinden, canavarlardan, ejderhalardan ve haddini bilmez kahramanlardan nefret eder hale gelirsin. İşin fenası, yazarına da küfredemezsin, çünkü “anonim”dir. Zalim İngiliz Edebiyatı dersinde daha sonra okuduğun, aslında neredeyse aynı derecede zor ama bu kadar karanlık olmayan Chaucer’ın “Canterbury Tales”i bile insana kolay gelir. Oysa onun da her sayfasında, neredeyse tamamın üçte birini kaplayan açıklayıcı dipnotları vardır.

Kendi hesabıma, yaklaşık kırk beş yıllık bir meseleden söz ediyorum. Bu sürenin ilk yirmi yılında hislerim aynen devam etti. Sonra “Beowulf”a muhabbet duymaya başladım. Özellikle Nobel ödüllü İrlandalı şair Seamus Heaney’nin 1999’da yaptığı nefis çeviriden okuduğum bölümler, eski husumeti bir nebze ortadan kaldırdı denebilir. “Beowulf”a adeta muhabbetle bakmaya başladım.

Sonra bir Beowulf furyası söz konusu oldu. Önce, Heaney’nin çevirisiyle aynı yılda Graham Baker, kahramanı canlandırmayı, benzer rollerde görmeye alıştığımız Christopher Lambert’in üstlendiği “Beowulf” adlı bir film çevirdi. Şahısla aramızda artık bir nefret ilişkisi olmadığı halde, hayretlere düştük. Yani, kim ne yapsın Beowulf’u? Üstelik, bir korku/aksiyon filmiydi, hiç de matah bir şey değildi. Pek izlendiğini sanmıyorum. İki yıl önce ise bu sefer olayların geçtiği vehmolunan bölgenin sakinlerinden sayılabilecek olan İzlandalı Sturla Gunnarsson “Beowulf & Grendel”i çevirdi. İskoç Gerard Butler, Beowulf’tu. İzlandalı baba-oğul aktörler Ingvar Eggert Sigurðsson ve İngvar Sigurðsson da Grendel’in genç ve olgun versiyonlarını oynuyordu. Daha önce kimsenin itibar etmediği bu destan nasıl olup da altı yıl içinde iki kez çekildi demeye kalmadan, şimdi de Robert Zemeckis’in “Beowulf”u ile karşı karşıyayız. Kahramanımızı, çok beğendiğimiz bir aktör, Ray Winstone oynuyor.

Ancak buna oynuyor demek caiz mi, bilemiyorum. Hatırlarsınız, bu filmde uygulanan teknikle esas olarak, gene Robert Zemeckis’in yönettiği, Chris Van Allsburg’un çok sevilen çocuk kitabından uyarlanan “The Polar Express”te karşılaşmıştık. Zemeckis, bu film için iki görsel efekt büyücüsüyle, Ken Ralston ve Jerome Chen’le birlikte çalışmıştı. Kullandıkları tekniğin adı, “motion capture”, yani “hareket yakalama” ya da “mocap”. Kimileri bunu “performans yakalama” diye de tabir ediyor. Aktörler oynuyor, ya reflektörler ya da başka malzeme marifetiyle bu performans kaydediliyor. Animatörler de bunları, bilgisayarda yaratılmış bedenler ve kostümlerle birleştiriyorlar. Bunları da istedikleri şekilde oluşturuyorlar. Örneğin, yarım asırlık Ray Winstone, Beowulf’un gençliğinde, yarı yaşındaki herkesin iftihar duymasına neden olacak bir fizikle ortada dolaşıyor. Allah herkese nasip etsin! Öte yandan, “Polar Express”den de bildiğimiz gibi, karakterlerin yüzleri, hakiki insan yüzü ile animasyon karakteri arasında bir yerde kalıyor; ifadelerinin incelikleri bize malum olmuyor.

Vaktiyle nefret ettikleri eski şiirlerin kılına dokunulunca küplere binen ihtiyar yazarlar (bir de, destanlarına kıyamayan İngilizler) bir kenara bırakılırsa, diğerleri, hele Amerikalılar sonuçlara bayılmış. Beowulf elbette gene önce Grendel’le (Crispin Glover), sonra da onun annesiyle (Angelina Jolie) kapışacak. Ahir ömründe de, karşısına isimsiz bir ejderha çıkacak. On birinci yüzyıldan kalma sıkıcı bir İngiliz şiirinden haberleri olmayan seyirciler de, koltuklarının ucunda, korku ve heyecanla titreyerek filmi izleyecekler, hatta kapıların önünde uzun kuyruklar oluşturup yapımcılara para kazandıracaklar.

Woody Allen’ın “Annie Hall”deki karakteri Alvy Singer, Diane Keaton’ın filme adını veren karakterine, “Sakın sınıfta Beowulf’u okuyacağın bir ders seçme,” demişti. Zemeckis, onun “Beowulf”undan kaçınmak için elinden geleni yapmış. Amacına da ulaşmış görünüyor. Hareketli, soluk kesici, hatta seksi bir film yapmış...

4 Aralık 2007, Salı 

SEVİN OKYAY  

İki yerde dinlediğim türküyü hiç unutmayacağım.

Birincisi Mersin’de bir kış gecesi terkedilmiş bir sayfiye lokantasında Doktor Cüneyt’in söylediği Kürt türküleri.

İkincisi de Süleymaniye’de dünyanın en kötü yemeklerini yapan bir lokantada, arka masada oturan beş altı yaşlı adamdan birinin söylediği türküler.

Biraz ham ama alabildiğine gerçek, boğuk ve derin bir sesin söylediği kederli türküler.

O sesi ve o türküleri bulabilmek için neredeyse rastladığım her Kürtçe kasedi aldım.

Bulamadım.

Tuhaf, yapay, özenti türkülerle şarkılar çıktı hep karşıma.

Büyük bir ihtimalle o türküleri bir daha hiç dinleyemeyeceğim.

Bu topraklarda yaşayan herkesi, ırkı, dini, inancı ne olursa olsun etkileyecek o katıksız acının yerine, o kederin üstünü örtmeye çalışan manasız bir sesle söylenen yapay şarkılarla karşılaşacağım.

Aslında bu durum, bu ülkede yaşadıklarımıza o kadar benziyor ki…

Gerçek acılarımız var.

O acıların toplumun ruhuna işleyen derin bir sesi var.

Ama o sesi sürekli saklıyoruz.

O acıdan sürekli kaçıyoruz.

Yapay, manasız, köksüz sesler çıkartıyoruz.

Eğer Cüneyt’i ya da adını bile bilmediğim Süleymaniye’deki o adamı şarkı söylerken hep birlikte dinleyebilseydik eminim Kürt sorunu daha çabuk çözülürdü.

Aramızdaki o koparılmaz, nerdeyse korkunç denilebilecek bağı görürdük.

Aynı topraktan, aynı acıdan beslendiğimizi anlardık.

Ya da dağda o PKK’lı çocuğun utangaç bir sesle “Viranşehir şimdi nasıl” diye soruşunu işitseydik.

İnsanların sevinçleri, neşeleri birbirinden farklı olabilir.

Ama acıları ortak.

Benzer acılar.

Hepimiz doğduğumuz şehri aynı şekilde özlüyoruz.

Hepimiz sevdiğimiz birini aynı acıyla düşünüyoruz.

Hepimiz bir yakınımızı kaybettiğimizde aynı şekilde üzülüyoruz.

Kürdü Türkü yok bu duyguların.

Sanki bütün çaba da bu ortak ses duyulmasın diye.

Yapay bir gürültüyle üstü örtülüyor hepsinin.

Yapay sorunlar, yapay çekişmeler, yapay gerginlikler yaratılıyor.

“Düşmandan” geçilmiyor bu topraklarda.

Duygulardan sadece “öfkenin” dile getirilmesi serbest.

Türbansız türbanlıya, türbanlı türbansıza, Türk Kürde, Kürt Türke kızıyor.

Biraz kendinizi geri çekip baktığınızda o kadar birbirilerine benziyorlar ki…

Öfkeden başka duyguları da dile getirmek serbest olsa…

İnsanlar isteklerini, düşüncelerini özgürce söyleyebilse…

Tartışabilsek…

Konuşabilsek…

Herkes birbirinin sesini duyabilse…

Emin olun her şey çok farklı olacak.

Ama medya denilen o tuhaf organizma ıslak bir battaniye gibi örtülüyor insanların üzerine.

Sesleri boğuyor.

Biz gidip PKK’lılarla konuştuk.

Bir tek Sabah gazetesi bunu alıp haber yaptı.

Haberi yapan sayfa sekreteri, yaptığından biraz ürkerek “PKK’nın şokta” olduğunu da ekleyivermiş benim sözlerime.

Öyle bir şey söylemedim ama bu ülkede nasıl bir ürküntü yaratıldığını, bir gerçeği söylerken bile insanların nasıl çekindiklerini anladım onu okuyunca.

Diğer gazeteler haberi görmediler bile.

Doğrusu ya, o “küçük eklemeye” rağmen farklı bir sesin bütün ülkede duyulmasına Sabah çok yardımcı oldu.

Her ses duyulmalı.

Her farklı ses…

Ancak o zaman insanlar doğru bir karar verebilirler, ancak o zaman insanlar gerçeğin ne olduğunu anlayabilirler.

Ancak iki taraftan da çıkan sesi duyduğunuzda hayatın bütününü görebilirsiniz.

Gazeteler bütün sesler duyulsun diye vardır…

Bazı sesler boğulsun diye değil.

Siz Cüneyt’in ve Süleymaniye’deki yaşlı adamın söylediği türküleri dinlemediniz…

Siz “Viranşehir şimdi nasıl” diye soran PKK’lı çocuğun sorusunu işitmediniz.

Duysaydınız, işitseydiniz…

Ortak bir acının insanları olduğumuzu anlardınız.

Çözerdiniz sorunları, en azından çözmek isterdiniz.

Ben bir daha o türküleri duymayacağım.

Bu gerçek, o türkülerin taşıdığı acıya benzer bir acı yaratıyor.

Ama bir kere duydum…

Ve bu, öyle bir ses ki…

Bir kere duyan, bir daha hiç işitmese de, ömür boyu duyar o sesi.

Taraf Gazetesi, 5 Şubat 2008

5 Şubat 2008, Salı 

AHMET ALTAN  

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül "2008 AB yılı" olacak demişti...

Dişişleri Bakanı Ali Babacan ise AB Troykası için Luksemburg'a uçarken "şaşırtacak reformlardan" söz etmişti..

Bugün piayasa çıkan Kriter Dergisinde Mehmet Ali Birand'ın sorularını cevaplayan Babacan gene aynı şeyleri tekrarlıyor:

"2007 seçimlerle kayboldu, ancak demokrasi sınavı verdik. Son 5 aydır kolları sıvadık. 229 toplantı yaptık. 2008 bambaşka olacak. Şaşıracaksınız"

Sonra devam ediyor:

"AB projesi siyasi reformlar açısından baktığımızda, bütün bunların hepsini kuşatan bir proje. Yani biz hem AB üyesi olalım, hem siyasi kriterlerde AB standartlarına ulaşalım derken, hem de bazı alanlarda Türkiye'de bu iş özeldir, arkadaş diyemeyiz. İster adına başörtü deyin, ister başka reformlar deyin, 301 deyin, vakıflar deyin, bunların hepsi, bu refomlar çerçevesinin içindeki konulardır. Yani AB standartlarından farklı birşey yapmıyoruz."

Acaba ne kadar inandırıcı?

Ak Parti'nin AB'ye karşı MHP ittifakını tercih ettiği kuşkusu gittikçe yaygınlaşıyor...

Prof. Dr. Hasan Kirmanoğlu dün şu soruyu soruyordu:

"Muhafazakar da olsa demokrat olduğunu iddia eden AKP,nasıl olur da MHP ile türban sorununun çözümü konusunda uzlaşır?

Öyle ya, Avrupa Birliği konusunda AKP'nin göstermiş olduğu onca 'iyi niyetli' girişim, MHP'ye AB'ye ilişkin olumsuz tavrına nasıl uyum gösterebilir?

Bir yanda, demokrasi ve insan haklarını temel alan, 'evrensel' bir proje gerçekleştirme idiasındaki AB ile hemfikir olduğunu savunan AKP, diğer yanda, Türkiye'nin AB üyeliğinin tümüyle kültürel değerlerimiz açısından aleyhimize bir durum yaratacağını ileri süren MHP."

Gene dün, Sabah gazetesi genel yayın müdürü Ergun Babahan aynı kaygıyı "ittifakın bedeli AB olmamalı" başlıklı yazsısında şu şekilde dile getirmekteydi:

"AK Parti ile MHP türban konusunda yazıya dökülen bir ittifak yapmış.

Kimsenin yarı yolda caymayacağı taahhüt altına alınmış.

Dileriz, bu ittifak burada sınırlı kalır.

Çünkü türban konusunda yasaklara karşı çıkan MHP'nin 301'e karşı duruşu malum.

Türban yasağını aşma uğruna demokratikleşme yolundaki adımların askıya alınması veya buralarda taviz verilmesi kabul edilemez.

Toplumda yaşanan değişimlerden korkan, endişeye düşen kesimleri rahatlatacak tek tavır AB yolundaki adımları güçlendirmektir.

AB reformları bence hiç bu kadar önemli olmamıştı ve iktidarın bu konuda gönülsüz hareket ettiği izlenimi endişelerin yükselmesine neden oluyor.

AB konusu ciddi biçimde gündeme gelmezse, Meclis'te bekleyen tasarılar hızla geçirilmezse, toplumsal gerilimin daha da artacağı görülüyor. "

AB konusu gündeme gelmez ise,toplumsal gerilim neden artar?

Murat Belge dün sanki bu soruyu cevaplıyordu:

"Ama AKP ile Türkiye'deki İslamcı siyasi hareket kendine farklı bir yol aramaya başlar başlamaz, 'Bunlar takiye yapıyor' cümlesi de günlük hayatımıza girdi.

Şimdi, başörtüsüyle ilgili yeni gelişmelerden sonra bu iddianın da çok yaygınlaştığını tahmin ediyorum:

"Üniversiteyle sınırlı diyorlar, ama buna inanmayın. Yakında ilkokul düzeyinde de, kamu alanında da, herkes başını bağlayacak. Adım adım buraya doğru gideceğiz."

'Hayır, böyle olmayacak' diyemem. Herhangi bir konu, bir nesne üstüne bu kadar konuşulur, kavga edilirse, o nesneyi herkesin gözünde büyütmüş olursunuz. Yani, bir moda haline gelmesinin temelini atarsınız.

Öyle büyük sayılara yükselecaeğini hiç sanmıyorum, ama Türkiye'de, her türlü iyiliğin, İslami hayat tarzının gereklerine sıkı sıkı uymaktan geleceğine inananlar da var tabii. Bunların önemli bir kısmı AKP'nin yakınında veya içinde. Onlardan da, örtünmeyi eğitimin alt aşamalarına veya kamuya yaymanın yararına kesinlikle inanmış olanları elbette vardır, olacaktır.

Ve AKP'nin 'farklı bir yol arama' yönelişini başlatan önderlerinin kendileri... Onlar nasıl düşünür? İnançlar dünyasına bu kadar bağlı konularda, onlar daha önceleri kesin inandıkları şeylerden ne kadar uzaklaşmış olabilirler? İşte, Başbakan, durup dururken Batı'dan ahlaksızlık aldığımız yolunda bir şeyler söyleyip insanı hayrete düşürebiliyor

O halde, üniversitelerde başörtüsü yasağının devam etmesi daha iyi mi olur?

Hayır, böyle de düşünmüyorum."

Soli Özel'in hırpalayıcı ağır eleştirisini de gene dün okudum:

"Bugüne dek herhangi bir temel özgürlük söz konusu olduğunda sesi çıkmamış, hatta bu konularda olumsuz tavır almış MHP'nin bu meseleye özgürlük ilkesi çerçevesinde yaklaştığına inanmak zaten zor. Tüm vatandaşların özgurlük ve hukuku söz konusu olduğunda geçmişteki ve bugünkü sicili açık.

Neye inandığı, hatta herhangi bir şeye inanıp inanmadığı tayin edilemeyecek derecede kaypaklaşan AKP ise toplumsal uzlaşma arama yönündeki sözünü tutmamıştır. Gündemdeki özgürlükle ilgili meselelerin hiçbirinde göstermediği heyecanla MHP'nin peşine takılmasında da insana bıkkınlık veren oportünizminin tüm unsurları mevcuttur.

Ancak Hasan Bülent Kahraman'ın Cuma günkü yazısında savunduğu gibi belki de MHP'nin oyununa gelmiştir. Artık başörtüsünü değilse de türbanı yasaklayan parti konumundadır. GATA kriterine uygun başörtüsü demek Silahlı Kuvvetler'in koyduğu tanım ve sınırlamaları kabullenmek demektir. Bu açıdan bakınca Ergenekon davasının en tepedekilere kadar ulaşacağını düşünmek için de pek neden kalmıyor. Zira belli ki AKP artık bir sistem partisidir ve sistemin temel kurumuyla mükemmelen uzlaşmıştır.

Doğrudur şu sıralarda AKP'nin önünü kesebilecek hiç bir siyasi akım veya parti ortada yoktur. Çıkması da kısa vadede gerçekleşebilecek gibi değildir. Yerel seçimler muazzam bir gelişme yaşanmazsa çantada kekliktir. Ancak tarih şunu da gösterir. Oportünizm bumerang gibidir sonunda gelip kullananı vurur. AKP ya AB işini ciddiye alarak bu ülkenin hak, hukuk, özgürlük ve refah problemini çözecek kurumsal adımları atacaktır. Ülkenin insan sermayesinden yararlanmak için çaba gösterecek ve uzlaşma kanallarını açacaktır.

Ya da kendisini tüketecektir."

Ak Parti'nin gittikçe artarak yaygınlaşan ve kimi örneklerini yukarıya aldığım,üstelik de siyasal düşman ya da muhaliflerinden gelmeyen eleştirilere vakit geçirmeden kulak vermesinde büyük yarar var...

5 Şubat 2008, Salı